Info@IranamZibast.ir

صنایع دستی استان هرمزگان

اهالی بندر از همه ی امکانات و دارایی های بندر استفاده می کنند. آن ها سوغات های جالب و مصرفی را از شاخه های درخت خرما، داده های دریایی و… می آفرینند. با این کار هم فرهنگ و هنر خود را در اقصی نقاط ایران و حتی دنیا ترویج کرده و هم کسب درآمد می کنند. نکته جالب در مورد صنایع دستی استان هرمزگان و شهر بندرعباس، حضور چشمگیر بانوان است و در حدود ۹۰ درصد از تولیدات دستی توسط بانوان صورت می گیرد. در ادامه با انواع صنایع دستی بندرعباس آشنا می شویم.

۱- صنایع دریایی
اگر در ساحل قدم بزنید، تعداد بسیاری از انوع صدف ها، حلزون ها و بقایای آبزیان خلیج فارس را خواهید دید که حاصل جزر و مد است. اهالی بندر، این ره آورد خلیج را جمع آورده و از آن بهترین استفاده را کرده تا انواع تابلوها، مجسمه ها، تزیینات، زیورآلات و… را تولید کنند.

۲- حصیربافی
مردمان خلاق و خوش ذوق هرمزگان و بندرعباس، حتی از ذرات نعمت های الهی بهره می برند و با این رویکرد، به نوعی شاکر خالق هستی شده و کوچکترین جز را مصرفی و مفید می دانند.

مانند درخت خرما، که میوه و فرآورده هایش را به مصرف مرم می رسانند و از هسته آن بهره ای دیگر می برند. برای ساخت صنایع دستی نیز از برگ های درخت خرما اجسام جالب و کاربردی را خلق می کنند.

یک از رایج ترین و پرکاربردترین  صنایع دستی هرمزگان، دست بافته های از برگ درخت خرماست که به حصیربافی شهرت دارد. با برگ درخت خرما (پیش مُغ) و در برخی نقاط از نی زیراندز محصولاتی را تولید می کنند و در بازار به فروش می رسانند.

حصیربافی اغلب توسط بانوان هنرمند میناب، بشاگرد، بندر لنگه و اطراف آن صورت می گیرد.

محصولات حصیری عبارتند از: سجاده حصیری، بادبزن، نوعی سبد حصیری گرد و دردار بلند جهت نگهداری البسه، نوعی زیرانداز به نام «تک» برای پوشاندن سقف خانه های روستایی، درپوش کوزه، نوعی سینی گرد و بزرگ به نام سپ، دمکش، گلدان حصیری، ظرف میوه، ظرف نگهداری نان به نام کفه.


۳- سوزن دوزی
سوزن­ دوزی یکی از روش­ های تزیین پارچه با قدمتی بسیار است که در برخی نقاط ایران دیده می شود. هنر سوزن دوزی، در شهر بشاگرد استان هرمزگان رونق دارد و نوعی تزیین پارچه با نخ های رنگی می باشد که به سوزن دوزی های سیستان و بلوچستان شبیه است.


۴- گلابتون دوزی
گلابتون دوزی یکی از گونه های زردوزی است که در نقاط مختلف ایران انجام می شود. گلابتون دوزی، نوعی تزیین پارچه به وسیله نخ های طلایی یا نقره ای است. گلابتون در اصل نوعی طلا بوده که آن را به شکل ریسمانی نازک در می آوردند و با آن روی پارچه یا لباس نقش می انداختند. در حال حاضر دیگر از طلا برای دوخت استفاده نمی کنند و جایگزین آن نخ هایی با روکش طلایی یا سفید است. 

در استان هرمزگان در شهرهای بندر لنگه، بندر عباس و میناب این هنر رونق بسیار دارد و برای تزیین شلوار های زنانه، سر آستین، دمپایی، جلوی سینه، دور یقه، لبه پرده، دیوارکوب، پشتی، کوسن، سجاده، جلد قرآن و تابلو و… به کار می رود.


۵- خوس دوزی
در استان هرمزگان، بانوان، نوعی سوزن دوزی انجام می دهند به نام خوس دوزی. خوس، نوعی نخ پلاستیک با انواع رنگ هاست که در هرمزگان بیشتر از رنگ طلایی و نقره ای آن استفاده می شود. برروی پارچه ی توری ریز بافت و مخمل با نوارهای نقره ای نقش هایی خیالی و ذهنی را ایجاد کرده و با آن، مقنعه و چادر زنانه (دستار) و البسه دیگر را تزیین می کنند. این هنر برای مردم هرمزگان بسیار مهم بوده و گاهی برای هدیه، اسم عروس و داماد را بر پارچه ای خوس دوزی کرده و شب عروسی به آن ها می دهند.


۶- شک بافی
در هرمزگان برای تزیین لبه آستین، پیش سینه، لبه لباس ها، اطراف مقنعه و سجاده، سفره عقد و بقچه نواری از جنس نخ پنبه استفاده می شود. پهنای این نوارها بستگی به نیاز مصرف کننده داشته و از  شش میلیمتر تا پنج سانتی متر متغیر است.

با توجه به پهنای این نوار هرکدام به یک نام خوانده می شوند که عبارتند از زری یک‌فضله، زری دوفضله، شک عِین القمری، کله قندی، لب لبه‌ای، گل اشرفی ساده، سن المشار، قبر عاشقون، دال دالی، ده قالبه، مطابِ قالمک، خاتم بندی، عامل گردان، صحن و پیاله، قیچی لوزی، مرافعی، غولی، مُصنع چیزی، کله‌کجی و…

در این میان زری یک‌فضله، باریک ترین نوار و شک مرافعی، پهن ترین است، این نوار به رنگ های طلایی و نقره ای با ابزار هاون چوبی و قرقره درست می شود.


۷- کمه دوزی
از صنایع و هنرهای دیگر، کمه دوزی است که پارچه ای را روی یک دایره می پیچند و آن را محکم با طناب می بندند (شبیه به دف)، سپس روی آن را نقاشی کرده و پارچه را از کمان جدا ساخته و نقاشی را برای تزیین شلوار زنانه، پشتی، پارچه های گل دار و روکش لباس استفاده می کنند.

۸- بادله دوزی
در پایین شلوارهای بانوان هرمزگانی به ویژه نوعروسان، دوخت تزیینی زیبا و چشمگیری دیده می شود که ترکیبی از انواع سوزن دوزی و شک بافی است. در بادله دوزی چند نوع زری و شَک را باهم ترکیب می کنند و شک را در وسط  و زری های ظریف در دور آن می دوزند. این شلوارهای زیبای پر آب و رنگ، دکمه هایی در کنار برای باز و بسته کردن دارد که از جنس نخ ابریشمی است.


۹- قلاب‌بافی
در میان آثاری که بانوان جنوبی خلق کرده و می فروشند، رومیزی هایی در طرح و رنگ های مختلف دیده می شود که با نخ های ابریشمی به شیوه قلاب بافی تهیه شده و یکی از هنرهای بانوان این خطه است.

قلاب‌بافی با نخ طبیعی یا کاموای نخ ابریشم انجام می‌شود. از این محصول به‌عنوان رومیزی در رنگ‌ها و طرح‌های مختلف استفاده می گردد.


۱۰- قالیبافی
در بندرعباس ، اهالی روستای درتوجان و حاجی آباد و اغلب عشایر، انوع قالیچه، قالی و روپشتی را می بافند. برای تولید انواع قالی نیاز به پشم می باشد که عشایر هرمزگان آن را از سیرجان تهیه کرده و خود، رنگ می کنند. گره ی این قالی و قالیچه ها اغلب ” گره فارسی” و با نقش های افشاریه چون بوته شاهی، ماه و ستاره ای، سه کله، خشتی، گنبدی، شکارگاه، بچه بغل، سماوری و … می باشد.


۱۱- خرسک بافی
 یکی از فرش های استان هرمزگان، خرسک است که با پشم به رنگ طبیعی و نقوش هندسی بافته می شود. فرشی با پرزهای بلند و درشت بافت که به عنوان پادری و کناره استفاده می شود ولی در گذشته نوعی روانداز بوده است.

۱۲- شیریکی پیچ 
همجواری این استان با کرمان سبب رواج  شیریکی پیچ شده که نوعی دست بافته ی داری می باشد. دار آن شبیه  گلیم و بافتش شبیه قالی است و در انتهای هر رج با پودی نازک پودگذاری می شود. در نقوش این نوع بافته، تنوع بسیار است و رنگ و نقش از فکر و ذهن و خلاقیت بافنده، سخن می گوید که از طبیعت و باورهایش الهام گرفته است. به همین خاطر، کمتر دو شیریکی پیچ شبیه به هم را خواهید دید. بافت شیریکی پیچ در روستاهای حاجی آباد مرسوم است.


۱۳- چنته بافی
دست بافته ای دیگر که توسط بانوان هرمزگانی بر روی دارهای زمینی با نقوش هندسی و ذهنی ایجاد می شود. این بافته را درکپرهای عشایر خواهید دید. برای تزیین چنته، از صدف دریایی و منگوله های رنگی استفاده می شود.

 

۱۴- چادرشب بافی
چادر شب بافی بافی به عنوان یک صنعت اصیل و سنتی است که سابقه ای بس طولانی دارد . براساس گفته ی کارشناسان، چون در قدیم از آن در شب برای روانداز استفاده می شد آن را چادرشب نامیده اند. مواد اولیه دستگاههای چادرشب بافی در سابق به علت عدم گسترش جمعیت به وسیله کشت پنبه و یا پشم گوسفند و کرک شتر در محل تهیه می شد ولی بر اثر پیشرفت تکنیک و گسترش جمعیت و پیدایش الیاف مصنوعی که آن هم یکی از واردات می باشد، مواد اولیه مصرفی تغییر کرده است.

در استان هرمزگان در روستاهای کلیبی و سرریگان از توابع میناب و روستاهای سیروئیه، احمدیه و فارقان، بافت آن رواج دارد و به آن چادرشب بافی یا کاربافی می گویند.


۱۵- توربافی
تور، یکی ار لوازم مورد نیاز ماهیگیران است که برای صید ماهی نیاز مبرم به آن دارند. معمولا خود ماهیگیرن به بافتن تور ماهیگیری می پردازند و بافت آن را از نیاکان خود به ارث برده اند. البته امروزه ماهیگیران تور خود را از شیلات جنوب تامین می کنند. با این حال در روستا ها هنوز هم برخی به توربافی مشغولند.

۱۶- گرگورسازی
گرگور نیز وسیله ای مخصوص ماهیگیران است. این وسیله یک تله نیم دایره ی سیمی می باشد که با آن ماهیان کف زنی را صید می کنند. سیم مخصوص تولید گرگور، وارداتی و گران بوده و به همین خاطر این صنعت دیگر رونق گذشته را ندارد.



۱۷- سفال گری
سفال گری از هنرهای کاربردی است که در اغلب نقاط ایران، مردم به آن اشتغال دارند و با گِل، ظروف مصرفی و تزیینی را خلق می کنند. در استان هرمزگان نیز این هنر بسیار مورد توجه است و در شهرهای میناب، بندرعباس و روستای لشتگان برخی به ساخت ظروف و وسایل سفالی اشتغال دارند.



۱۸- کلاه دوزی
ساکنان عرب زبان هرمزگان بیشتر از سایر ساکنان این استان به این هنر می پردازند. برای این کار با استفاده از قالبی ویژه، پارچه را آغشته به نشاسته می کنند و شکل می دهند. سپس به وسیله ی نخ سفید ابریشمی به فاصله معین و با طرح گل های گوناگون، پارچه را با وسیله ای خار مانند از نقره ی نوک تیز و یا خار درخت خرما سوراخ می کنند و اطراف آن را با ظرافت می دوزند. برای هر طرح و نقشه ای که روی پارچه ایجاد می شود، نامی وجود دارد که از میان آنها می توان به کلا ملباری، بوشهری، جلد ساعتی و مرغ شاه اشاره نمود.

 

ارسال به Deliciousارسال به Diggارسال به Facebookارسال به Google Plusارسال به Stumbleuponارسال به Technoratiارسال به Twitterارسال به LinkedIn Telgram ارسال به

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

ایــرانم زیبــاست

برآنیم تا با فراهم آوردن بستری مناسب، زمینه های رشد و رونق صنعت گردشگری کشور را فراهم کنیم.
در این راه، با به حرکت درآوردن چرخ های صنعت گردشگری و فرآیند سازی ارتباط موثر و پیوسته تصمیم سازان و تصمیم گیران عرصه گردشگری، شاهد تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و در نهایت رشد و توسعه و بالندگی ایران اسلامی خواهیم بود.
برای نیل به این هدف استراتژیک و ملی، بی شک نهاد ها و سازمان های دولتی از یکسو، سرمایه گذاران و فعالان عرصه گردشگری، هتل ها و مراکز سیاحتی، آژانس های مسافرتی و ... از سوی دیگر نقشی بی بدیل خواهند داشت.

با ما در تماس باشید

 

شماره تماس:

  02166880893

  09120241707

پست الکترونیک:

info@iranamzibast.ir

support@iranamzibast.ir

 
 کانال رسمی ایرانم در لنزور